Vraag een klasgenoot hoe die leert voor een toets en de kans is groot dat die zegt: "Ik maak een samenvatting." Dat is niet zo gek. Samenvatten is één van de bekendste leeractiviteiten die er bestaat. Het is dus terecht dat jij je afvraagt: werkt het eigenlijk wel?

Wanneer kan samenvatten helpen?

Wanneer je een goede samenvatting maakt, moet je voortdurend keuzes maken. Wat is belangrijk? Wat hoort bij elkaar? Welke uitleg hoort bij welk begrip? Welke voorbeelden helpen om de stof beter te begrijpen? Je bent dan heel actief aan het nadenken. Dat nadenken helpt je brein om nieuwe kennis goed op te slaan en lang te onthouden.

Een goede samenvatting is kort

Sommige leerlingen schrijven bijna het hele hoofdstuk opnieuw over. Dat kost veel tijd. Vaak meer tijd dan nodig is. Daarnaast is het heel ineffectief, omdat je dan te weinig nadenkt. Een goede samenvatting bevat alléén de hoofdzaken. Denk bijvoorbeeld aan belangrijke begrippen, uitleg van die begrippen, oorzaken en gevolgen, overeenkomsten en verschillen, stappenplannen en/ of belangrijke voorbeelden.

Maak de structuur zichtbaar

Door alle hoofdzaken overzichtelijk bij elkaar te zetten, maak je de structuur van de lesstof zichtbaar. Je laat zien hoe dingen in relatie staan tot elkaar. Is er sprake van oorzaak – gevolg? Of van definitie en uitleg?

Deze structuur maak je het best zichtbaar in een schema, een tabel, een schets, een tijdlijn of iets anders dat visueel werkt. Met alleen woorden is het heel lastig structuur over te brengen. Het is wel belangrijk dat overzicht te maken: je hersenen verwerken de informatie dan gemakkelijker. Je begrijpt de lesstof eerder en onthoudt het beter én langer.

Wat kun je doen als je samenvatting af is?

Gebruik je samenvatting om jezelf vragen te stellen. Leg de samenvatting weg en vertel of schrijf uit je hoofd op wat je nog weet. Of laat iemand anders je vragen stellen over de inhoud. Op die manier oefen je niet alleen met begrijpen, maar ook met onthouden.